Poste restante: essays over poëzie

Posts tonen met het label essays over poëzie. Alle posts tonen

donderdag 4 februari 2021

Lyrische subjecten in het discours over het poëzieveld Over Bundels van het nieuwe millennium

Vroeger, monkelde oubaas grimmig, verschenen er nog wel eens boeken die hielpen te overzien wat er in de poëzie gaande was. Zo verschenen in 1967 en 1978 Literair Lustrum 1 (1961 – 1966) en 2 (1966 – 1971); daarna Het literair klimaat 1970 – 1985 (1986) en 1986 – 1992 (1993). Recent werd oubaas op zijn wenken bediend door het verschijnen van drie overzichten die ‘het poëtisch veld’ in kaart brengen. In 2016 verschenen Dichters uit de bundel. De moderne Nederlandstalige poëzie in 400 gedichten en Dichters van het nieuwe millennium. De laatste loot aan deze stam verscheen recent: Bundels van het nieuwe millennium (2018).

Het laatste boek is, de titel impliceert dat, deels een reactie op de doodverklaring van ‘de poëziebundel’ zoals die geformuleerd wordt in de titel en inleiding van Dichters uit de bundel en op de multimediale verschijningsvormen van poëzie die in Dichters van het nieuwe millennium beschreven worden. Alleen al in die zin is deze rehabilitatie van ‘de poëziebundel’ een welkome en terechte aanvulling.

De inleiders, J. Dera en C. De Strycker, wijzen op enkele tendensen in de hedendaagse poëzie. Deze is eclectisch en heterogeen; zet nogal eens in op de in Dichters van het nieuwe millennium prominent aanwezige ‘mediale verkenningstochten’, rekt het begrip ‘poëziebundel’ op en geeft blijk ‘van een duidelijke focus op de wereld’. De 26 bundels uit de 21^ste eeuw – alsof die bijna voorbij is – worden alle besproken door ‘academische poëzielezers’ en dat is niet zonder gevolgen.

Wiel Kusters wees er in zijn bespreking van Dichters van het nieuwe millennium (Poëziekrant, jan/feb 2017) al op dat voor iemand die het hele boek overziet de academische lees- en analysekaders in vrijwel alle stukken te herkennen zijn en dat is in dit boek niet anders. Een deel van de nieuwe poëzie, maar zeker ook een groot deel van de poëzieanalyses voegt zich ‘dikwijls naadloos (ik citeer hier Wiel Kusters die in zijn stuk onderhavige formulering reserveerde voor de poëzie) in poststructualistische, postmoderne en postpostmoderne academische zienswijzen.’ Formuleringen als ‘mentale constructies van het zelf’, ‘geen statisch lyrisch subject’, ‘het frustreren van een op coherentie gerichte interpretatie’ willen – hoe feitelijk juist ook – door het academische discours een persoonlijke leeservaring van de poëzie en van de essays nog wel eens voor de voeten lopen. Van de weeromstuit beving mij een enkele keer heimwee naar de toon van Koplands persoonlijke benadering in diens Mooi, maar dat is het woord niet.

Overigens voorkomt het academisch gehalte van de schrijvers niet dat er zo nu en dan vreemde redeneringen voorkomen: ‘Het gesloten karakter van elk afzonderlijk gedicht blijkt uit ritme en rijm – al komt dat laatste zelden voor.’ Die toevoeging uit het tweede deel van de zin lijkt me de hele bewering op losse schroeven te zetten en een waarneming als ‘Bovendien hebben sommige gedichten een circulaire structuur, waardoor het gedicht tussen eerste en laatste regel gevat zit’, roept toch op zijn minst de vraag op waartussen een gedicht anders gevat zou moeten zitten.

Eenzelfde ondergraving van de argumentatie vindt plaats in:‘De titels van de acht afdelingen […] zinspelen op de vier elementen waaruit de schepping […] is samengesteld en die met elkaar in evenwicht moeten zijn: lucht (‘noorderlicht’, ‘roest’), aarde (‘klei’, ‘steenmarter’), water (‘brug’, ‘golfslag’) en vuur (‘branding’). Maar ontregeling ligt op de loer, want ‘branding’ kan uiteraard zowel betrokken worden op water als op vuur, terwijl voor ‘roest’ lucht en water nodig zijn.’ Daarnaast zou ik in deze dwaalweg op zijn minst verwacht hebben dat de ‘ontregeling’ al begonnen was bij de verhouding tussen de titels van de acht afdelingen, want ik tel er maar zeven. Het zijn slordigheden die er bij een scherpe lezing ter redactie wel uitgehaald hadden mogen worden.

In de inleiding staat dat in de poëzie ‘de tijd van afstandelijkheid of hyperpostmodern taalspel voorlopig voorbij lijkt’. Deze stelling lijkt me te absoluut geformuleerd, want hij wordt in het boek gelogenstraft door onder andere analyses van werk van Dirk Van Bastelaere dat taalkritisch genoemd wordt; van Paul Bogaert van wiens bundel de titel, Circulaire systemen, wat dit betreft al veelzeggend genoeg is; van Tonnus Oosterhoffs werk dat geroemd wordt vanwege het ondermijnend vermogen; van het intertekstuele weefsel dat Hemelsblauw van Jan Lauwereyns is.

In één adem wordt op al even apodictische wijze beweerd dat ‘de navelstaarderige ik-lyriek lijkt te hebben afgedaan’: ‘Dichters die wel eens het verwijt kregen te veel met een persoonlijke problematiek bezig te zijn, tonen in de hier besproken bundels dan weer een opmerkelijke openheid richting de wereld.’ Mag deze laatste omschrijving wellicht gelden voor het werk van Leonard Nolens en Charles Ducal, in zijn algemeenheid pleit ik voor een nuancering. Er zijn niet alleen in het werk van Menno Wigman, Mustafa Stitou, Maud Vanhauwaert en Marieke Rijneveld ‘persooonlijke problematieken’ aan te wijzen, maar we stuiten op een paradox.

In de essays duikt veelvuldig de term ‘lyrisch subject’ op, waarover medegedeeld wordt dat dit subject ‘versplinterd’, ‘pluriform’, ‘meervoudig’ is, dan wel ‘geproblematiseerd wordt’, doordat het bestaat uit verschillende ‘ikken of zelven’.De modernistische, op coherentie gerichte interpretatie van de gedichten wordt door veel dichters gefrustreerd, zo wordt bij herhaling vastgesteld. Dat leidt bij het navelstaren tot een verschuiving die uiteraard zijn weerslag vindt in de essays over de gedichten, pardon, bundels. Was het vroeger, sprak oubaas nostalgisch, voldoende om in een essay over poëzie het woord ik tussen aanhalingstekens te zetten of het lidwoord ‘de’ er voor, om aan te geven dat de essayist van dienst het verschil tussen de ‘ik’ in het gedicht en de dichter inzag, nu vertrekken blijkbaar dermate veel gedichten vanuit de opvatting dat het idee van een coherent ‘ik’ een illusie is, dat het ook in de essays noodzakelijk geworden is er op te wijzen dat het ‘ik’ in het gedicht ‘een mentale constructie’ is. Het verschil tussen de gewraakte ‘ik-lyriek’ en de huidige ‘lyrisch subject-lyriek’ zit hem in het postmoderne inzicht dat een eenduidig ‘ik’ niet (meer) bestaat. Des dichters navelstaarderij bestaat nu uit het staren naar de positie die dat geproblematiseerde ‘ik’ inneemt ten opzichte van de wereld.

In de bespreking van Tonnus Oosterhoffs Wij zagen ons in een kleine groep mensen veranderen wordt diens uitspraak ‘Om de wereld een beetje te begrijpen en te beheersen zijn we genoodzaakt gigantische reducties te plegen’ geciteerd. Het zou als motto voor deze bundel essays niet misstaan hebben. De inleiders zijn zich ervan bewust dat selectie reductie inhoudt. Des te vreemder is het dat zij schrijven dat er uiteraard overlappingen zijn: Annemarie Estor, Alfred Schaffer en Maud Vanhauwaert werden ook al besproken in Dichters van het nieuwe millennium. Ik had wel alternatieven geweten: Pierre Boskma, Koenraad Goudeseune, Jacques Hamelink, Stefan Hertmans, Frank Koenegracht, K. Michel, Wesseling.

Die reductie ten spijt brengt een groot deel van de opgenomen essays de structuur, de inhoud en de strekking van de betreffende bundel adequaat in kaart. Het is vanzelfsprekend dat het niet altijd lukt de bundel ‘dichterbij’ te brengen. Het essay over de ‘gestileerde en gecomprimeerde’ gedichten uit Logos van Rozalie Hirs verschuift me teveel naar een bespreking van de hyperstructuur van de bundel zonder dat de gedíchten me nader komen. Het essay over Peter Holvoet-Hanssens De reis naar Inframundo komt te veel neer op het talloos in allerlei synoniemen herhalen van het feit dat deze bundel een ‘herschikking’ is van vroeger werk, hetgeen men eenvoudigweg kan vaststellen door de inhoudsopgave van de bloemlezing op te slaan. Maar de poëtische inhoud, de poëtische betekenis van deze ‘herordening’ blijft ongewis. Daar staan voorbeeldige stukken tegenover die de besproken bundel van een rijke context en een sterke interpretatie voorzien, zoals het van eruditie, ontdek- en schrijfplezier bol staande essay over Anti-canto’s en De Astatica van H.H. ter Balkt door Johan Sonneschein.

J. Dera en C. De Strycker, Bundels van het nieuwe millennium

Eerder verschenen in: Poëziekrant nr. 4, jul-aug 2019

Bij nader inzien Over Willem Elsschot. Dichter

In zijn Ontmoetingen met Willem Elsschot citeert Simon Carmiggelt een redevoering van Raymond Herreman: “Leest de verzen van Elsschot als introductie voor geheel zijn prozawerk. De gedichten – het staat er alles in, leven en dood, liefde en haat, naakter dan in het proza. Wie het beste wil genieten van Elsschots proza leze vooraf zijn verzen. Dan zal hij ineens de diepere bewogenheid van dat proza begrijpen.” Herremans cri de coeur lijkt een pleidooi tot het lezen van de gedichten, maar voor het overige is dit citaat een demonstratie van hoe er met Elsschots gedichten veelal werd en wordt omgegaan: áls men ze al leest, dan hooguit als een opstap tot het proza – implicerend dat het uiteindelijk daar om gaat.

Met uitzonderling wellicht van het steeds opnieuw gebloemleesde “Het huwelijk” lijkt het er op dat Elsschot als dichter uit zicht raakt(e). Tot op zekere hoogte is dit een fysieke kwestie. De 22 gedichten die Elsschot wenste te verduurzamen, staan achterin de 800 bladzijden van het Verzameld werk ‘weggedrukt’, komen daardoor in de kast proza terecht, waardoor Elsschots poëzie de indruk wekt niet meer dan een voetnoot bij het proza te zijn.

Aan deze veronachtzaming van Elsschots poëzie tracht de uitgave van Willem Elsschot. Dichter vooralsnog een eind te maken door diens poëzie, nee, beter: door diens gedichten centraal te stellen.

De opzet van het boek is: alle gedichten die van Elsschot de ridderslag kregen door opname in Verzen aan een grondige bespreking te onderwerpen. Dat gebeurt door een groep schrijvers / essayisten van een hoog academisch niveau, soms gebaseerd op eerdere publicaties elders. Daarmee worden de pretenties die er blijkens de inleiding zijn, waargemaakt. Het boek bevat een zorgvuldige close reading van ieder gedicht, aangevuld met ter zake doende informatie uit de brieven, biografische gegevens, maatschappelijke en/of literair-historische context, publicatiegeschiedenis en intertekstuele referenties van Speenhoff tot de bijbel.

Dat levert zeer leesbare, verhelderende essays op. Een enkele keer is er door de opzet iedere auteur zich te laten focussen op één gedicht een door de aard van Elsschots werk aangestuurde doublure, die niet hinderlijk is, maar eerder elkaar ondersteunend. Prikkelend zijn de essays waarin het werk van Elsschot afgezet wordt tegen dat van andere dichters – van J. Greshoff via Kees van Kooten en Tom Lanoye tot Jotie T’Hooft.

Die enkele doublures gelden bijvoorbeeld de apostrofe. Elsschot heeft vrijwel alle gedichten uit Verzen in deze retorische vorm gegoten en het ligt dus voor de hand dat verschillende auteurs er aandacht aan besteden. Wiel Kusters geeft in zijn opstel een omschrijving van deze “aanspreking”: “het zich afwenden van het eigenlijke, geïmpliceerde lezersgehoor om zich te richten tot in de primaire leessituatie afwezig veronderstelde levende, of zelfs dode, personen of zaken.” Het is de verdienste van de verschillende schrijvers dat zij verhelderen welk een ingewikkeld spel Elsschot hiermee speelt, waardoor de “meeluisterende derde” (zijnde de lezer van het gedicht) in een veel complexere leessituatie getrokken wordt dan die op het eerste gezicht leek te zijn.

Er is bij herhaling aandacht voor de versificatie van Elsschot waarvoor de waardering in dit boek hoger is dan hij in het verleden wel was, omdat een grondige bestudering laat zien dat Elsschots poëzie waar hij “uit de pas” loopt, dat waarschijnlijk bewust doet, in ieder geval een poëtische functie heeft. Dat geldt ook voor de rijmschema’s die men nogal eens als vanzelfsprekend aannam en voor simpel hield, maar die bij nadere beschouwing bijvoorbeeld opgebouwd blijken te zijn uit qua klank rijmende, maar qua betekenis juist botsende woorden. Ook de verschillende taalregisters waar Elsschot zich als dichter van bediende komen aan het licht.

Deze retorische verschijnselen staan, zo tonen verschillende schrijvers aan, in dienst van Elsschots thematiek van spijtbetuigingen, boetedoening en zelfbeschuldiging: “Spijt, daarvan is heel Elsschots werk doortrokken: spijt beheerste zijn leven. [...] Vandaar dat hij in het merendeel van [...] zijn gedichten reageert op gebeurtenissen van jaren, soms vele jaren geleden; dat een groot deel van zijn werk herleefd verleden is, niet ontstaan uit een romantisch verlangen, het voorbije te idealiseren, maar uit het verontrustende besef dat dat voorbije beter, idealer, anders had kunnen en moeten zijn. De dichter voelt zich door het onherroepelijke verleden bedreigd: de daarin gemaakte fouten zijn onherstelbaar”, citeert Joris Gerits Jan Villerius, om vervolgens in te haken bij Kris Steyaert die erop gewezen heeft “dat kortsluitingen in de communicatie, het falen of zelfs de afwezigheid ervan de kern van Elsschots Verzen uitmaken, terwijl de vele aansprekingen nu juist de indruk van het tegendeel kunnen wekken.”

Niet alleen deze centrale thematiek wordt goed belicht, ook voor de rol die de verschillende aangesproken personages daarin spelen wordt de ruimte genomen. Zo wordt het motief van “de beklaagde moeder” die een bron van schuld en verering is, verbonden met dat motief zoals dat in de romans een rol speelt.

Het eerste gedicht uit Elsschots Verzen is “De zee” met zijn volstrekt overbodige opdracht “Aan Willem Kloos” – ik had altijd de neiging om deze Kloos-imitatie over te slaan. Wel vroeg ik me bij tijd en wijle af waarom Elsschot het zijn ridderslag blééf geven; hij nam zijn Gorter-imitaties toch ook niet op? Willem Elsschot. Dichter geeft antwoord. De invloed van Kloos (c.s.) ten spijt: het gedicht, zo toont een voorbeeldig essay aan, bevat een voorafschaduwing van de latere dichter Elsschot. Uiteindelijk wordt in het gedicht al de thematiek verwoord die zijn latere werk zal beheersen, het onvermogen zich adequaat kenbaar te maken aan de ander(e).

Willem Elsschot. Dichter is een pleidooi tegen veronachtzaming van de dichter Elsschot en tegen gemakzuchtig en oppervlakkig lezen en vóór het tegendeel. Het levert daarnaast het gereedschap om na te denken over de vraag waarom de dichter de gedichten die door A. Kets-Vree verzameld zijn in Zwijgen kan niet verbeterd worden, ongebundelde teksten niet opgenomen werden in zijn strenge selectie Verzen.

Eerder verschenen in: Poëziekrant, nr. 6, november-december 2017

woensdag 3 februari 2021

Enige administratie – een “inhoudsopgave” - dbnl

Vanaf 1982 heb ik in verschillende literaire tijdschriften essays over poëzie en literatuur in bredere zin mogen publiceren. Op dit weblog heb ik digitaal een keuze daaruit verduurzaamd en ik ben al enige tijd van plan de ontstane verzameling aan te vullen, maar ‘tussen droom en daad’ nogal wat ‘praktische bezwaren’ (en overigens weinig weemoedigheid – die bewaar ik voor andere zaken), totdat een student Nederlands mij met enig enthousiasme liet weten een alhier nog niet opgenomen tekst te willen gebruiken en deze gevonden te hebben op www.dbnl.org. Aldaar bleek dat dbnl mij het gras voor de voeten reeds kort geschoren had; de teksten zijn te vinden op dit adres: https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=elsh001

Van deze essays zijn de gegevens hieronder samengebracht met een link naar het betreffende artikel in dbnl en/of dit weblog.

R. Elshout, Het lek gedicht

Een poging tot interpretatie van Achterbergs ‘Ballade van de gasfitter’

Bzzlletin 104, 1983

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198201_01/_bzz001198201_01_0100.php

Ron Elshout, Met terugwerkende kracht

Een ingang tot gedichten van Hans Faverey

Bzzlletin 109, 1983

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198301_01/_bzz001198301_01_0020.php

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198301_01/_bzz001198301_01_0019.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2010/12/met-terugwerkende-kracht-een-ingang-tot.html

Ron Elshout, De wereld door een geelfilter

Over Jan Wolkers’ De perzik van onsterfelijkheid

Bzzlletin, 119, 1984

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198401_01/_bzz001198401_01_0028.php

Ron Elshout, Een volmaakt onvindbaar antwoord

Over poëzie van Rutger Kopland

De Revisor, 4, 1988

https://www.dbnl.org/tekst/_rev002198801_01/_rev002198801_01_0078.php

Ron Elshout, Aandacht voor het Teniersplein

Over poëzie van Rutger Kopland

Bzzlletin 158, 1988

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198801_01/_bzz001198801_01_0011.php

Ron Elshout, In het hoofd, op de lippen
Over de poëzie van Gerrit Kouwenaar

Bzzlletin, 163, 1989

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198801_01/_bzz001198801_01_0083.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2013/10/in-het-hoofd-op-de-lippen-over-de.html

Ron Elshout, Juwelen van pijn
Notities over poëzie van Stefan Hertmans

Bzzlletin 164, 1989

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198801_01/_bzz001198801_01_0102.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/04/juwelen-van-pijn-notities-over-pozie.html

Ron Elshout, Hinderlijke God
Aantekeningen over Buitenlandse dienst van Frans Kellendonk

Bzzlletin, 172, 1990

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198901_01/_bzz001198901_01_0045.php

Ron Elshout, Ver van de goden, verzoend met zichzelf
Bronnen en betekenis van F.C. Terborghs Odysseus' laatste tocht

Bzzlletin 175, 1990

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198901_01/_bzz001198901_01_0080.php

Ron Elshout, In dit weten hier
Notities bij poëzie van Bernlef

Bzzlletin 176/7, 1990

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198901_01/_bzz001198901_01_0091.php

Ron Elshout, Van jonk naar jonk

Over ‘Zulke scheuten, zulke tronk’ van Rein Bloem

Ons Erfdeel 2, 1990

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199001_01/_ons003199001_01_0065.php

Ron Elshout, Alles in de wind

Over ‘Beeldenstorm’ van Michaël Zeeman

Ons Erfdeel 5, 1991

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199101_01/_ons003199101_01_0211.php

Ron Elshout, Requiem, een brief

Mozart, Hans Faverey

Bzzlletin, 189, 1991

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199001_01/_bzz001199001_01_0025.php

Ron Elshout, Een karaf van Pandora
Over poëzie en poëtica van Marc Reugebrink

Bzzlletin, 195, 1992

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199001_01/_bzz001199001_01_0084.php

Ron Elshout, Het ongerijmde gerijmd
Een hommage aan Lucebert

Bzzlletin, 196/7, 1992

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199001_01/_bzz001199001_01_0102.php

Ron Elshout, Dat wij hem prijzen mogen!

Over de poëzie van Jules Deelder

Bzzlletin 198, 1992

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199201_01/_bzz001199201_01_0007.php

Ron Elshout, Altijd willen blijven zien

Over Huub Beurskens’ Kleine blauw aapje

Ons Erfdeel 4, 1992

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199201_01/_ons003199201_01_0151.php

Ron Elshout, De aarde wacht

Over Wade van Marc Reugebrink

Ons Erfdeel 3, 1992

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199201_01/_ons003199201_01_0109.php

Ron Elshout, Het vangnet van de taal

Over Eiland van Willem van Toorn

Ons Erfdeel 2, 1992

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199201_01/_ons003199201_01_0068.php

Ron Elshout, In ’t voorbijgaan

Over Niemand wint en Voor eigen rekening van J. Bernlef

Ons Erfdeel 3, 1993

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199301_01/_ons003199301_01_0114.php

Ron Elshout, Leven en schrijven
Over proza en poëzie van Remco Campert

Ons Erfdeel 5, 1993

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199301_01/_ons003199301_01_0180.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/leven-en-schrijven-over-proza-en-pozie.html

Ron Elshout, Ach, het klinken der glazen!
Feesten met Nijhoff

Bzzlletin 200, 1992

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199201_01/_bzz001199201_01_0037.php

Ron Elshout, De ziekte van Krol
Over Krols poëzie, essays en de rivier van Escher

Bzzlletin 204, 1993

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199201_01/_bzz001199201_01_0076.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/krol.html

Ron Elshout, Waar het om gaat
De Verzamelde gedichten van Hans Faverey

Ons Erfdeel 4, 1993

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199301_01/_ons003199301_01_0141.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2010/12/waar-het-om-gaat.html

Ron Elshout, Broze kristallen
Over Verzamelde gedichten van Adriaan Morriën

Ons Erfdeel 2, 1994

https://dbnl.org/tekst/_ons003199401_01/_ons003199401_01_0042.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/03/broza-kristallen-over-verzamelde.html

Ron Elshout, Zoekende woorden
Over Geduldig gereedschap van Rutger Kopland

Ons Erfdeel 1, 1994

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199401_01/_ons003199401_01_0018.php

Eeuwig, dagelijks
Over Tweede gedichten van Jacques Hamelink

Ons Erfdeel 2, 1994

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199401_01/_ons003199401_01_0056.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/eeuwig-dagelijks-over-tweede-gedichten.html

Ron Elshout, De aangesproken persoon
Over lezer en dichter, dichter en lezer

Bzzlletin 213, 1994

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199301_01/_bzz001199301_01_0046.php

Ron Elshout, Ik is steeds een ander
Een excursie door het werk van Huub Beurskens

Bzzlletin 214, 1994

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199301_01/_bzz001199301_01_0062.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/ik-is-steeds-een-ander-een-excursie.html

Ron Elshout, Overdrachtelijke wonden
Over Zwaluwstaartjes van Frank Koenegracht

Ons Erfdeel 4, 1994

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199401_01/_ons003199401_01_0147.php

Ron Elshout, Orgeltoon, of uw persoon?
Over de poëzie van Joost Zwagerman

Bzzlletin 218, 1994

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199401_01/_bzz001199401_01_0004.php

Ron Elshout, Bijna menselijk van gebreken
Aanrakingen van Leo Vroman.....

Bzzlletin 223, 1995

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199401_01/_bzz001199401_01_0056.php

Ron Elshout, Minieme en marginale missive aan Mevrouw Mutsaer

Over Jacques Perk in haar ‘Ik sprak met dennenaalden pijnappels en vissen’

Bzzlletin 224, 1995

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199401_01/_bzz001199401_01_0081.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/03/marginale-missive-aan-mevrouw-mutsaers.html

Ron Elshout, Verborgen gedichten van Gerrit Krol

Bzzlletin, 230, 1995

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199501_01/_bzz001199501_01_0038.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/verborgen-gedichten-van-gerrit-krol.html

Ron Elshout, Tuinen van taal

Over Dooltuin van Willem van Toorn

Ons Erfdeel 5, 1995

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199501_01/_ons003199501_01_0187.php

Ron Elshout, De zoveelste spraakgestalte

Over A.D., Folkore Imaginaire de Flandre bezorgd door Jacques Hamelink

Ons Erfdeel 3, 1995

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199501_01/_ons003199501_01_0106.php

Ron Elshout, Schaak!
Over Roman van Walewein

Bzzlletin 233, 1995 – 1996

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199501_01/_bzz001199501_01_0073.php

Ron Elshout, Van dichten comt clene bate
Over het nut van de C. Buddingh'-prijs

Bzzlletin 231/232, 1995 – 1996

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199501_01/_bzz001199501_01_0061.php

Ron Elshout, Een personage van papier
Over Hémans duik van Arie Storm

Bzzlletin, 231/232, 1995 – 1996

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199501_01/_bzz001199501_01_0053.php

Ron Elshout, Zolang ik vertel is het waar
(naar aanleiding van het werk van Tonnus Oosterhoff)

Tirade 363, 1996

https://www.dbnl.org/tekst/_tir001199601_01/_tir001199601_01_0025.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/zolang-ik-vertel-is-het-waar-nav-het.html

Ron Elshout, Niets als de dood om leven van te leren

Over Psalmen en andere gedichten van Leo Vroman

Ons Erfdeel 3, 1996

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199601_01/_ons003199601_01_0085.php

Ron Elshout, Groeten uit Babylon
In het doolhof van het symbolisme

Bzzlletin 236/237, 1996

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199501_01/_bzz001199501_01_0129.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/03/groeten-uit-babylon-in-het-doolhof-van.html

Ron Elshout, Je hoeft alleen maar op te stijgen
Over het werk van Toon Tellegen

Bzzlletin 239, 1996 - 1997

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199601_01/_bzz001199601_01_0026.php

Ron Elshout, Een bont gezelschap
Over postmodernisme en poëzie

Bzzlletin 241, 1996 – 1997

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199601_01/_bzz001199601_01_0069.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/een-bont-gezelschap-over-postmodernisme.html

Ron Elshout, Schreivû, kêjû dat lerû dan?
Schrijven in het middelbaar onderwijs

Bzzlletin 244, 1996 – 1997

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199601_01/_bzz001199601_01_0096.php

Ron Elshout, Des waerelds schoone dingen bestaan maar by verbeeldingen
Satellieten van Don Quichot

Bzzlletin 245, 1996 -1997

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199601_01/_bzz001199601_01_0109.php

Ron Elshout, Iemandsgedichten als huldeblijk, groetenis
Over de poëzie van Jacques Hamelink

Ons Erfdeel 3, 1997

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199701_01/_ons003199701_01_0077.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/iemandsgedichten-als-huldeblijk.html

Ron Elshout, Lessen in kijken
Over schrijven over beeldende kunst

Bzzlletin 246/247, 1996 -1997

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199601_01/_bzz001199601_01_0132.php

Ron Elshout, Het oog kijkt door een keel.
Over de tijd staat open van Gerrit Kouwenaar

Ons Erfdeel, 3, 1996

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199701_01/_ons003199701_01_0014.php

Ron Elshout, Een glinstering in de duisternis
Over soap, literatuur en een draad moraal

Bzzlletin 248, 1997 – 1998

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0010.php

Ron Elshout, Isis in Amsterdam
Over Leila van Huub Beurskens

Bzzlletin 249, 1997 - 1998

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0025.php

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/isis-in-amsterdam-over-leila-van-huub.html

Ron Elshout, Professor Zonnebloem en de poëzie
Lucas Hüsgen versus Huub Beurskens

Bzzlletin 249, 1997 – 1998

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0029.php

Ron Elshout, Buitenlandse dienst
Over het gelijknamige verhaal van Frans Kellendonk

Bzzlletin 250, 1997 – 1998

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0041.php

Ron Elshout, Illustrated K. Michel / M. Hendriks
Minder beroerde verhalen verstript

Bzzlletin 250, 1997 – 1998

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0043.php

Ron Elshout, Zelden om zichzelf
Dichters, gedichten en dingen

Bzzlletin 251/252, 1997 - 1998

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0058.php

Ron Elshout, De gevangenissen van de overvloed
Over De dingen van Georges Perec

Bzzlletin 251/252, 1997 – 1998

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0048.php

Ron Elshout, Een verhaal, een waar verhaal,

De schrijver als personage (bij Arie Storm, Joost Zwagerman en Leon de Winter)

Bzzlletin 253, 1997 – 1998

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0074.php

Ron Elshout, Tegenover het knallen van zóóveel schoten heeft ‘de Geest’ geen kans - Arendsoog, een geschiedenis

Bzzlletin 254, 1997 - 1998

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0088.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/03/tegenover-het-knallen-van-zveel-schoten.html

Ron Elshout, Zie de mens
Over het oeuvre van Boeli van Leeuwen

Bzzlletin 255, 1997 - 1998

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0105.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/zie-de-mens-over-het-oeuvre-van-boelie.html

Ron Elshout, Vrij naar de natuur geschilderde verzinsels
Over de poëzie van Antoine A.R. de Kom

Bzzlletin 255, 1997 - 1998

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0113.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/03/vrijd-naar-de-natuur-geschilderde.html

Ron Elshout, Een omgekeerde Faust
Over Witte tongen van Wouter Godijn

Bzzlletin 256/257

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0137.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/een-omgekeerde-faust-over-wouter.html

Ron Elshout, O, bemind labyrint
Hugo Claus, Tom Lanoye en de Belgische kwestie

Bzzlletin 256/257, 1998 - 1999

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0135.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/o-bemind-labyrint-hugo-claus-ton-lanoye.html

Ron Elshout, Jan Jacob Slodderhoff
Over dichterschap en slordigheid als mentaliteit

Bzzlletin 258, 1998 - 1999

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0004.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/jj-slodderhoff-over-slauerhoffs.html

Ron Elshout, Duogedichten

Bzzlletin 259, 1998 - 1999

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0029.php

Ron Elshout, Het raadsel van de leesbaarheid
Over het lezen van poëzie door W. Bronzwaer en R. Kopland

Bzzlletin 259, 1998 – 1999

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0026.php

Ron Elshout, Het vliegwiel van de literatuur
Over de fnuikende invloed van ‘lijsten’

Bzzlletin 260, 1998 - 1999

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0046.php

Ron Elshout, De film wordt duur betaald
Op hoop van zegen - toneelstuk en film

Bzzlletin 261/262, 1998 - 1999

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0058.php

Ron Elshout, Venetië, de vleierige en verdachte schone

Bzzlletin 263, 1998 - 1999

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0078.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/veneti-de-vleierige-en-verdachte-schone.html

Ron Elshout, De harde kern van De harde kern
Een keuze uit de gedichten van Frida Vogels

Bzzlletin 264, 1998 - 1999

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0095.php

Ron Elshout, Glück auf

Over Wiel Kusters, Zegelboom, gedichten en notities 1975-1989. Amsterdam, Querido, 1998. Velerhande gedichten. Amsterdam, Querido, 1997.

Bzzlletin 260, 1998 – 1999

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0049.php

Ron Elshout, Een paar momenten zijn duurzaam
Aantekeningen bij gedichten van Gerrit Kouwenaar

Bzzlletin 268, 1999 - 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0008.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2013/10/een-paar-momenten-zijn-duurzaam.html

Ron Elshout, This powrefull rime
Bij de vertalingen van de sonnetten van Shakespeare

Bzzlletin 269, 1999 - 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0013.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/this-powerfull-rime-over-de.html

Ron Elshout en Arie Storm, Woede is voor mij een belangrijke drijfveer om te schrijven - In gesprek met Kees ’t Hart

Bzzlletin 270, 1999 – 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0036.php

Ron Elshout, Klimatologische bespiegelingen
Over P.F. Thoméses opstand tegen het literaire klimaat

Bzzlletin 270, 1999 – 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0031.php

Ron Elshout, Autobiografisch recenseren

Bzzlletin 271, 1999 – 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0049.php

Ron Elshout, Afschrijven
Over Inktvraat van Jacq Vogelaar

Bzzlletin 272, 1999 - 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0062.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/afschrijven-over-inktvraag-van-jacq.html

Ron Elshout, Lege tekens
Over Achterbergs Ballade van de gasfitter, A.J. Bolhuis en J.M. Coetzee

Bzzlletin 273, 1999 - 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0084.php

Ron Elshout, Een subliem tekort
Over de poëzie van Stefan Hertmans

Bzzlletin 274, 2000 – 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0003.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/04/een-subliem-tekort-over-de-pozie-van.html

Ron Elshout, Eerlijk, hartstochtelijk, onbegrepen
Over de essayistiek van Jeroen Brouwers

Bzzlletin 280, 2001 - 2002

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0018.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/eerlijk-hartstochtelijk-onbegrepen-over.html

Ron Elshout, Toekomst voor de Middeleeuwen?
Opkomst en ondergang van het onderwijs in de middeleeuwse literatuur

Bzzlletin 277, 2000 – 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0048.php

Ron Elshout, De diepte der dingen
Pessoa, Caeiro, Campos, Reis en Kopland

Bzzlletin 278, 2000 – 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0074.php

Ron Elshout, Each man kills the thing he loves
Over de poëzie van Peter Verhelst

Bzzlletin 279, 2001 – 2002

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0008.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/each-man-kills-thing-he-loves-over-de.html

Ron Elshout, Door het oog van de puber
Over perspectief en stijl in recente puberromans

Bzzlletin 283, 2001 - 2002

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0072.php

Ron Elshout, Eeuwig of ogenblik
De dichter Vondel

Bzzlletin 281, 2001 - 2002

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0041.php

Ron Elshout, Klinkende ikken wegdichten
Over (de poëzie van) Arno Breekveld

Bzzlletin 290, 2003 – 2004

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0087.php

Ron Elshout, Mijn hoofd barstensvol twijfel.

Over de poëzie van Wislawa Szymborska

Wislawa Szymborska, Einde en begin, gedichten 1957 – 1997. (Vertaling Gerard Rasch.) Meulenhoff, Amsterdam, 1999.

Wislawa Szymborska, Het moment, gedichten. (Vertaling Gerard Rasch.) Meulenhoff, Amsterdam, 2002.

Rutger Kopland, ‘Liefde op het eerste gezicht’. In: De Gids, mei/juni 1998.

https://ronelshout.blogspot.com/2008/03/mijn-hoofd-barstensvol-twijfel-over-de.html

Ron Elshout, De zee? Volkomen ongrijpbaar
Over De hydrograaf van Allard Schröder

Bzzlletin 289, 2003 – 2004

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0079.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/de-zee-het-leven-over-allard-schrders.html

Ron Elshout, De man alleen
Over de poëzie van Cesare Pavese

Bzzlletin 286, 2003 - 2004

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0026.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/de-man-alleen-over-de-pozie-van-cesare.html

Ron Elshout, Pavesiaans dagboek
Notities bij het lezen van Paveses romans

Bzzlletin 286, 2003 - 2004

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0023.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/pavesiaans-dagboek.html

Ron Elshout, Een pond veren vliegt niet als er geen vogel in zit.

Over ‘De gedichten’ van Bert Schierbeek

Ons Erfdeel 2, 2005

https://www.dbnl.org/tekst/_ons003200501_01/_ons003200501_01_0062.php

Ron Elshout, Rondzingen
Over de poëzie en poëtica van Tonnus Oosterhoff
Tonnus Oosterhoff, Hersenmutor. Gedichten 1990-2005. De Bezige Bij. Amsterdam 2005.

YANG 3, 2006

https://www.dbnl.org/tekst/_yan001200601_01/_yan001200601_01_0046.php

Poëzie- en prozakronieken

Tussen 1995 en 2004 mocht ik onder de titel “Poste restante” in Bzzlletin een poëzie- en later een prozakroniek publiceren (op enige moment Bzzlletin poëzie en Bzzlletin proza geheten). Dbnl heeft in de kolom “teksten” bij de afleveringen van de kronieken als titel de naam van de kroniek gebruikt en niet de titel(s) van de aldaar besproken boeken. Voor de anderhalve man en een paardenkop die er belangstelling voor heeft, volgt hieronder na het overzicht van de gepubliceerde essays een lijst met titels en onderwerpen met het bijbehorende ‘adres’, dat men kan kopiëren en in de browser plakken.

Ron Elshout, Alvorens monddood scheep te gaan

Henk van der Waal, De windsels van de sfinx, Querido, Amsterdam, 1995

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199501_01/_bzz001199501_01_0115.php

Ron Elshout, Een troostgedreven hand

Leo Vroman, Psalmen en andere gedichten, Querido, Amsterdam, 1995 https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199501_01/_bzz001199501_01_0097.php

Ron Elshout, Metaforisch mat

Willem van Toorn, Eindspel, Querido, Amsterdam, 1991 https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199501_01/_bzz001199501_01_0082.php

Ron Elshout, Miniem maar meeslepend

Peter van Lier, Miniem gebaar, Meulenhoff, Amsterdam, 1995

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199501_01/_bzz001199501_01_0067.php

Ron Elshout, De zachte maat van de omcirkeling

Erik Heyman, Dagmaat, De Arbeiderspers, Amsterdam, 1994

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199501_01/_bzz001199501_01_0067.php

Ron Elshout, Niets als de dood om leven van te leren

Leo Vroman, Psalmen en andere gedichten, Querido, Amsterdam, 1995https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199601_01/_ons003199601_01_0085.php

Ron Elshout, Wat ik mijzelf verbood te zien

J. Bernlef, Achter de rug, gedichten 1960-1990, Querido, Amsterdam, 1997. https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199601_01/_bzz001199601_01_0141.php

Ron Elshout, J.C. Bloem in de tijd van Don Quichot

Dolf Verspoor, De Spaanse Gouden Eeuw in honderd sonnetten. Meulenhoff, Amsterdam, 1996

J.C. Bloem, Verzamelde gedichten. Atheneum-Polak & Van Gennep, Amsterdam, 19683

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199601_01/_bzz001199601_01_0116.php

Ron Elshout, Het Joegoslavisch dilemma

Serge van Duijnhoven, Copycat, Prometheus, Amsterdam, 1996.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199601_01/_bzz001199601_01_0083.php

Ron Elshout, De onkeerbare kracht van teveel

Anna Enquist, Soldatenliederen (1991, 19969), Jachtscènes (1992, 19964), Een nieuw afscheid (1994) en Klaarlichte dag (1996) verschenen alle bij De Arbeiderspers, Amsterdam. ‘Waarom zijn de gedichten van Anna Enquist zulke shitgedichten’ is opgenomen in: Erik Bindervoet, Robbert-Jan Henkes, Waar wij voor zijn en tegen (1996). De Harmonie, Amsterdam.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199601_01/_bzz001199601_01_0102.php

Ron Elshout, Drijven op jaren van geluk

L.F. Rosen, Adel, G.A. van Oorschot, Amsterdam, 1994.

L.F. Rosen, Al het aardsch geluk, G.A. van Oorschot, 1995.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199601_01/_bzz001199601_01_0053.php

Ron Elshout, Wakkere mannen

Rob Schouten, Bij bewustzijn, De Arbeiderspers, Amsterdam, 1996.

Ed Leeflang, Liereman, De Arbeiderspers, Amsterdam, 1996.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199601_01/_bzz001199601_01_0033.php

Ron Elshout, Liefdesverklaringen

Gerrit Komrij over zijn keuzes schreef voor de achterpagina van NRC Handelsblad, In Liefde Bloeyende, Prometheus, Amsterdam,1998. https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0139.php

Ron Elshout, In een vorige wereld geweven

Guillaume van der Graft, Mythologisch, gedichten, oud, nieuw en herzien. Uitgeverij de Prom, Baarn, 1995.

Paul Rodenko, Over Gerrit Achterberg en over de ‘experimentele poëzie’. Verzamelde essays en kritieken. Meulenhoff, Amsterdam, 1991.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0116.php

Ron Elshout, In en uit het bestiarium

Patty Scholten publiceerde twee bundels, Het dagjesdier (1995) en Ongekuste kikkers (1997) met daarin veel ‘diergedichten’.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0099.php

Ron Elshout, Hoe eenvoud zijn raadsel vindt

Rutger Kopland, Tot het ons loslaat. G.A, van Oorschot, Amsterdam, 1997. Tegelijkertijd verscheenvan Rutger Kopland: Jonge sla in het Oosten, dagboeknotities, eveneens bij Van Oorschot.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0081.php

Ron Elshout, Noten op zijn zang

Rein Bloem, De troost van de pelgrim, Querido, Amsterdam, 1997.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0065.php

Ron Elshout, Kristallen. Metaforen.

Hans Groenewegen (redactie), ...die zo rijk zijn aan zichzelf... Over Hans Faverey. Groningen, 1997, Historische Uitgeverij.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0031.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2010/12/kristallen-metaforen.html

Ron Elshout, Verstand gekregen van het licht

Kees Ouwens, Van de verliezer & de lichtbron. Amsterdam, 1997, Meulenhoff.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199701_01/_bzz001199701_01_0015.php

Ron Elshout, Natuurlijk onnatuurlijk

Jacob Groot, Natuurlijke Liefde, De Harmonie, Amsterdam, 1998

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0139.php

Ron Elshout, (De) Weg van de poëzie

Charles Ducal, Naar de aarde. Amsterdam/Antwerpen, Uitgeverij Atlas, 1998.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0119.php

Ron Elshout, Zwart dat graag groen wil zijn

Armando, De straat en het struikgewas. Amsterdam, De Bezige Bij, 1988; De naam in een kamer. Een gedicht. Amsterdam, De Bezige Bij, 1998.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0100.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/03/zwart-dat-graag-groen-wil-zijn-over-de.html

Ron Elshout, Taal, met en zonder

Herman de Coninck, De gedichten. Samengesteld en verantwoord door Hugo Brems. Amsterdam, Antwerpen, De Arbeiderspers, 1998.

Kristien Hemmerechts, Taal zonder mij. Amsterdam, Antwerpen. Atlas, 1998.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0083.php

Ron Elshout, Temidden van zoveel verstrooiing

Over Wisselsporen van Hans Tentije

Hans Tentije, Wisselsporen, De Harmonie, Amsterdam, 1999

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0053.php

Ron Elshout, Een verzameling deeltjes

Over F. van Dixhoorn

F. van Dixhoorn, Takken molenwater / Kastanje jo / Hakke tonen / Hakke tonen / Uiterton / Molen in de zon, De Bezige Bij, Amsterdam, 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0053.php

Ron Elshout, Woorden en zinnen

Miriam Van hee, Het verband tussen de dagen, gedichten 1978-1996. Amsterdam, De Bezige Bij, 1998.

Leonard Nolens, Hart tegen hart, gedichten 1975-1996. Vierde, vermeerderde druk. Amsterdam, Querido, 1998, Een lastig portret, dagboek 1994-1996. Amsterdam, Querido, 1998.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0067.php

Ron Elshout, Van doelloos dwalende wolken de herder

Frans Kuipers, Wolkenjagen. Amsterdam/Antwerpen, 1997, Uitgeverij Atlas.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0032.php

Ron Elshout, Wonderbaarlijke dichtsels, kromgezongen elegieën

Ilja Leonard Pfeijffer, van de vierkante man. Amsterdam, De Arbeiderspers, 1998.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199801_01/_bzz001199801_01_0013.php

Ron Elshout, Matte maar allesbelovende kleuren

Het arsenaal van Jan Eijkelboom verscheen bij De Bezige Bij, 1995.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0087.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/matte-maar-allesbelovende-kleuren-over.html

Ron Elshout, Ondragelijk licht

Alles valt van Frank Koenegracht is uitgegeven bij De Arbeiderspers, 2000.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0087.php

Ron Elshout, Niets onmogelijks is mij vreemd

Toon Tellegen, Gedichten 1977 – 1999, Querido, Amsterdam, 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0075.php

Ron Elshout, Een tegenstrevend niets

Gerrit Komrij, 52 sonnetten bij het verglijden van de eeuw, Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, 2000

Gerrit Komrij, Poëzie is geluk, Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0075.php

Ron Elshout, Zoekende woorden, lege plekken

Rutger Kopland, Gedichten 1966 – 1999, Van Oorschot, Amsterdam, 1999

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0040.php

Ron Elshout, Blijmoedig grommend

Over de poëzie van Piet Gerbrandy

Piet Gerbrandy, Weloverwogen en onopgemerkt. Amsterdam, Meulenhoff, 1996 en Nors en zonder haten. Amsterdam, Meulenhoff, 1999.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0024.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/03/blijmoedig-grommend-over-pozie-van-piet.html

Ron Elshout, Leven en werken van meneer Cogito.

Zbigniew Herbert, Verzamelde gedichten. Vertaald en van een nawoord voorzien door Gerard Rasch. Amsterdam, De Bezige Bij, 1999.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0009.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/03/leven-en-werken-van-meneer-cogito-over.html

Ron Elshout, Uit het hart? Tegen de afgrond!

Dirk van Bastelaere, Hartswedervaren, gedichten. Amsterdam, Atlas, 2000. Dirk van Bastelaere, Pornschlegel en andere gedichten Amsterdam, Atlas, 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0078.php

Ron Elshout, Zwanen (met een hoofdletter) en vormen van weemoed

J C Noordstar, ‘De Zwanen & andere gedichten, & proza’. N.E.M. Pareau, ‘Sonnetten & andere gedichten, & proza’ Rudolf Escher & Reinold Kuipers, ‘J C Noordstar, N.E.M Pareau & Ebenhaezer’. Bezorgd door Reinold Kuipers, Amsterdam, Querido, 2000.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0078.php

Ron Elshout, Een realistische kijk op de wereld

L.Th. Lehmann, Gedichten 1939-1998, Amsterdam, De Bezige Bij, 2000.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0058.php

Ron Elshout, Alleen nog woorden waken

Peer Wittenbols, Slaapschuld, Amsterdam, De Arbeiderspers, 2000.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0058.php

Ron Elshout, Op het zwijgen veroverd

Koen Stassijns, Zwijghout, gedichten. Amsterdam, Uitgeverij Atlas, 2000.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0043.php

Ron Elshout, Pratend over wat zich voordoet

Marc Boog, Alsof er iets gebeurt. Amsterdam, Meulenhoff, 2000.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0043.php

Ron Elshout, Een spiegelpaleis

Jeroen Brouwers, Geheime kamers. Amsterdam, Atlas, 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0042.php

Ron Elshout, Verpuurde kristallen

Maurice Gilliams, Verzamelde gedichten. Amsterdam, Meulenhoff, 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0029.php

Ron Elshout, Het labyrint van Gilliams

Maurice Gilliams, Ik ben Elias. Romans en verhalen, waarin opgenomen het tweede cahier van Elias, toegelicht door Anne Marie Musschoot. Amsterdam, Meulenhoff, 2000.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0028.php

Ron Elshout, Beetje kliederig sterven

Wouter Godijn, Alle kinderen zijn van glas. Amsterdam/Antwerpen, Contact, 2000.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0029.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/een-beetje-kliederig-sterven-over-alle.html

Ron Elshout, Vanuit het vanzelfsprekende

Martin Reints, Tussen de gebeurtenissen. Amsterdam, De Bezige Bij, 2000.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0012.php

Ron Elshout, Luister naar de oude zangen

H.H. ter Balkt, In de waterwingebieden, gedichten 1953-1999. Amsterdam, De Bezige Bij, 2000.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200001_01/_bzz001200001_01_0012.php

Ron Elshout, Er is geen bestemming

Kees Ouwens, Alle gedichten tot dusver J.M Meulenhoff, Amsterdam, 2002.

Hans Groenewegen (red.), En gene schitterde op de rede, Over Kees Ouwens Historische uitgeverij, Groningen, 2002.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0089.php

Ron Elshout, En terluiks geopend verschi

Geert Buelens, Het is, J M Meulenhoff, Amsterdam, 2002

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0089.php

Ron Elshout, De poëzie voorbij

Dirk van Bastelaere, Wwwhhooosshhh, over poezie en haar wereldse inbedding Uitgeverij Vantilt, Nijmegen, 2001

J H de Roder, Het onbehagen in de literatuur Uitgeverij Vantilt, Nijmegen, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0088.php

Ron Elshout, In de gaap, tegen de nederlaag

Wouter Godijn, Langzame nederlaag Amsterdam/Antwerpen, Contact, 2002 Alle kinderen zijn van glas (2000) werd besproken in Bzzlletin 275, december 2000

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0074.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/in-de-gaap-tegen-de-nederlaag-over.html

Ron Elshout, Leuzen van sterkte

Piet Gerbrandy, De zwijgende man is niet bitter Amsterdam, Meulenhoff, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0074.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/03/leuzen-van-sterkte-over-de-zwijgende.html

Weloverwogen en onopgemerkt en Nors en zonder haten werden besproken in Bzzlletin 269, november 1999 https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001199901_01/_bzz001199901_01_0024.php

Ron Elshout, Zo terloops gewijd

Rouke van der Hoek, Het magnetische noorden. Gedichten. Uitgeverij Atlas Amsterdam / Antwerpen, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0062.php

Ron Elshout, Reves poëzie revisited

Gerard Reve, Verzamelde gedichten De Bezige Bij, Amsterdam, 2014

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0062.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/03/reves-pozie-revisited-over-verzamelde.html

Ron Elshout, Aangrijpende elegantie

Oscar Timmers, Dromen van stof. De Bezige Bij, Amsterdam, 2002

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0061.php

Ron Elshout, Dorstend boven een zee van taal

Bert Voeten, Gedichten 1938-1992, Amsterdam, De Bezige Bij, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0048.php

Ron Elshout, Hernieuwde taal

Jacques Hamelink, Zilverzonnige en onneembare maan, Amsterdam, Querido, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0048.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/hernieuwde-taal-over-zilverzonnige-en.html

Ron Elshout, Gelogen waarheden, ware leugens

Joost Zwagerman, Bekentenissen van de pseudomaan Amsterdam, De Arbeiderspers 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0027.php

Ron Elshout, Ik verschans mij als Reynaert in Malpertuus

Peter Holvoet-Hanssen, Strombolicchio Uit de smidse van Vulcanus. Amsterdam, Uitgeverij Bert Bakker 1999.

Peter Holvoet-Hanssen, Santander Ontboezemingen in het vossenvel Amsterdam, Prometheus 2001.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0027.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/03/ik-verschans-mij-als-reynaer-in.html

Ron Elshout, Het bittere geluk van het denken

Willem Brakman, Vrij uitzicht, Querido, Amsterdam, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0026.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/het-bittere-geluk-van-het-denken-over.html

Ron Elshout, Wat u puzzelt is de natuur van mijn spel

Ilja Leonard Pfeijffer, Het glimpen van de welkwiek, De Arbeiderspers, Amsterdam, 2001.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0011.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2010/02/wat-u-puzzelt-is-de-natuur-van-mijn.html

Ron Elshout, Kraai, zwaluw

Willem van Toorn, Gedichten I960-1997, Uitgeverij Querido, Amsterdam, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200101_01/_bzz001200101_01_0011.php

Ron Elshout, Men moet zijn tuin onderhouden

Over ‘Alleen in de tuin’ van Gerrit Kouwenaar

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0136.php

Ron Elshout, Alsof

Ramsey Nasr, Onhandig bloesemend. Uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam, 2004

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0136.php

Ron Elshout, De paradox van het cynisme

Over het lezen en herlezen van het werk van Imre Kertész

Van Imre Kertész verschenen bij Van Gennep de romans: Onbepaald door het lot (1995), Het fiasco, Kaddisj voor een niet geboren kind en de ‘kroniek van een verandering’ ik, de ander (2001), alsmede de ‘dagboekroman’ Dagboek van een galeislaaf (2003). Kertész' roman Liquidatie (2004) en Ritzerfelds De Poolse vlecht (1982) verschenen bij De Bezige Bij. Het werk van G.L. Durlacher en A. Tišma verscheen bij Meulenhoff.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0135.php

Ron Elshout, Stofzuigen

Jeroen Brouwers, Stoffer & blik. Herinneringen aan een periode (1964-1970). Uitgeverij Atlas, Amsterdam / Antwerpen, 2004.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0135.php

Ron Elshout, Een vage Poëziestemming

Hans Warren, Verzamelde gedichten. Amsterdam, Uitgeverij Bert Bakker, 2002.

K.P. Kavafis, Gedichten, in de vertaling van Hans Warren en Mario Molegraaf. Amsterdam, Uitgeverij Bert Bakker, 2002.

Adriaan Morriën, Brood op de plank, Verzameld kritisch proza. Amsterdam, Uitgeverij G.A. van Oorschot, 1999.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0082.php

Ron Elshout, De Voeten van Hans Verhagen

Hans Verhagen, Eeuwige Vlam. Verzamelde gedichten 1958-2003. Amsterdam, Nijgh&Van Ditmar, 2003.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0082.php

Ron Elshout, Wolvenkracht

Erik Spinoy, Boze wolven. Amsterdam, Meulenhoff, 2002.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0082.php

Ron Elshout, Het verborgene is het verborgene niet

Mustafa Stitou, Varkensroze ansichten, De bezige Bij, Amsterdam, 2003

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0097.php

Ron Elshout, Sentimenten en grote gebaren

Anna Enquist, De tussentijd, gedichten Uitgeverij De Arbeiderspers, Amsterdam, 2004.

Rogi Wieg, De Ander. Gedichten & schilderijen. Uitgeverij De Arbeiderspers, Amsterdam, 2004.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0097.php

Ron Elshout, Mag ik deze dans van u?

Over Dans zonder vloer, verhalen van Tonnus Oosterhoff

Tonnus Oosterhoff, Dans zonder vloer. Verhalen. Amsterdam, Uitgeverij De Bezige Bij, 2003; Ook de schapen dachten na. Essays. Uitgeverij De Bezige Bij, 2000.

Pauline Slot, Een kort affaire. Drie verhalen. Rotterdam, Uitgeverij Aristos, 2003.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0096.php

Ron Elshout, Zonder roeispanen op de getijdenstroom

Rob van der Linden, Het logboek van Brandaan. Amsterdam, Uitgeverij J.M. Meulenhoff, 2004.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0096.php

Ron Elshout, Pfeijffers Poëtica

Ilja Leonard Pfeijffer, Het geheim van het vermoorde geneuzel. Een poetica. Amsterdam, Uitgeverij De Arbeiderspers, 2003.

Hans Groenewegen, Schuimen lang de vloedlijn. Kritieken en kronieken over poezie. Nijmegen, Uitgeverij Vantilt, 2002.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0081.php

Ron Elshout, Het woord van het afdalen in de diepte

Paul Celan, Verzamelde gedichten Uit het Duits vertaald door Ton Naaijkens. Amsterdam, Meulenhoff, 2003.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0063.php

Ron Elshout, Nawoorden

P.F. Thomése, Schaduwkind. Amsterdam, Contact, 2003. https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0062.php

Ron Elshout, Snijdt dit lied?

Gilles Boeuf, in het groene licht Gedichten. Amsterdam, Meulenhoff

Eva Gerlach, Daar ligt het. Amsterdam/Rotterdam, De Arbeiderspers/Poetry International 2003.

J.C. van Schagen, Narrenwijsheid. Amsterdam, Quendo 19685.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0046.php

Ron Elshout, Wij zijn maar dieren van de grond

Peer Wittenbols, Kop van het Hoofd Een Brabants continuum. Amsterdam, De Arbeiderspers 2003.

(Peer Wittenbols' Slaapschuld, gedicht. Amsterdam, De Arbeiderspers 2000 werd besproken in BZZLLETIN 277, april 2001)

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0046.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2008/02/wij-zijn-maar-dieren-van-de-grond-over.html

Ron Elshout, Leven en lezen

Marc Reugebrink, De inwijkeling. Essays. Amsterdam, Meulenhoff, 2002.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0045.php

Ron Elshout, Palimpsesten, de rijkdom van het onvoltooide

Tonnus Oosterhoff, Wij zagen ons in een kleine groep mensen veranderen. Gedichten, met bewegende gedichten op cd-rom. Amsterdam: De Bezige Bij, 2002

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0031.php

Ron Elshout, In verhalen verloren

Rob van der Linden, De hand, de kaars & de mot. Amsterdam: Meulenhoff.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0030.php

Ron Elshout, Als terloops getoonzet

Lucebert, Verzamelde gedichten. Uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam, 2002.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0018.php

Ron Elshout, Wat zich sprakeloos spiegelt

Gerrit Kouwenaar, totaal witte kamer. Quendo, Amsterdam, 2002.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0018.php

en:

https://ronelshout.blogspot.com/2013/10/wat-zich-sprakeloos-spiegelt-over.html

Ron Elshout, Het lemma Paul Claes

Paul Claes, Het Hart van de Schorpioen. De Bezige Bij, Amsterdam, 2002.

Alle genoemde boeken van Paul Claes verschenen bij De Bezige Bij.

De visie van Rorty is ontleend aan: Kees 't Hart, ‘Als een lichte verplaatsing van lucht’, in: Denkende schrijvers over filosofie en literatuur. Uitgeverij Bijleveld, Utrecht, 1997.

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001200301_01/_bzz001200301_01_0017.php

Gedichten

Ook een aantal van de in tijdschriften gepubliceerde gedichten is in dbnl opgenomen.

Archeoloog te Morgantina

Uit: De Tweede Ronde, jrg. 6, 1985 en

in: De wervels van je rug, 1986

https://www.dbnl.org/tekst/_twe007198501_01/_twe007198501_01_0006.php

Petrarcaans

Uit: Bzzlletin, jrg.17, 1987/88 en

in: Nomade bij oase, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198701_01/_bzz001198701_01_0126.php

Vijf gedichten (In de marge; Zijdelings bijeen; Lyrisch; Drijfveer; Nomade nabij oase)

Uit: De Gids, jrg. 151, 1988 en

in: Nomade nabij oase, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198701_01/_bzz001198701_01_0126.php

Drie gedichten (IJsvogel; Fossiel van een paard; Zoon, kijkdoos (Voor Gijs))

Uit: De Gids, jrg. 151, 1988 en

in: Nomade nabij oase, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_gid001198801_01/_gid001198801_01_0127.php

’t is laat in het jaar (Close up; Infernale impressie)

Uit: Bzzlletin, jrg. 18, 1988/89 en

in: Nomade nabij oase, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_bzz001198801_01/_bzz001198801_01_0088.php

Twee gedichten (Orpheus’ bloedende voet; Study for portrait of Francis Bacon)

Uit: De Gids, jrg. 151, 1989 en

in: Nomade nabij oase, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_gid001198901_01/_gid001198901_01_0172.php

Fernhout (1; 2; 3 Zee bij storm, 1959, 4)

Uit: De Gids, jrg. 154, 1991 en

in: Nomade nabij oase, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199101_01/_gid001199101_01_0096.php

Drie gedichten (Breuklijn; Trevifontein; In Homerus’ geest)

Uit: De Gids, jrg. 154, 1991 en

in: Nomade nabij oase, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199101_01/_gid001199101_01_0112.php

Drie gedichten voor H (Het rode boek; Het groene boek; Mint)

Uit: De Gids, jrg. 155, 1992 en

in: Nomade nabij oase, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199201_01/_gid001199201_01_0103.php

Naglans (1; 2; 3; 4; 5)

Uit: De Gids, jrg. 157, 1994 en

in: Naglans, 2006

https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199401_01/_gid001199401_01_0060.php

De psalmist de dichter Bij het begin: Psalm 1

Uit: Parmentier, Nieuwe psalmen, jrg. 6, 1994/95 en

in: Naglans, 2006

https://www.dbnl.org/tekst/_par012199401_01/_par012199401_01_0041.php

‘De psalmist de dichter, bij het begin: psalm 1’ maakte deel uit van een uitgave van de onvolprezen Atalanta Pers, psalmen van nu, verschenen bij de tentoonstelling “Heilige Schrift” in het Catharijneconvent te Utrecht van oktober 2016 tot januari 2017.

Genadebrood

Uit: Parmentier, Nieuwe psalmen, jrg. 6, 1994/95 en

in: Nomade nabij oase, 2001

https://www.dbnl.org/tekst/_par012199401_01/_par012199401_01_0043.php

Groeve

Uit: Parmentier, Nieuwe psalmen, jrg. 6, 1994/95 en

in: Naglans, 2006

https://www.dbnl.org/tekst/_par012199401_01/_par012199401_01_0053.php

L'abbaye de Mondaye Bij Psalm 131

Uit: Parmentier, Nieuwe psalmen, jrg. 6, 1994/95 en

in: Naglans, 2006

https://www.dbnl.org/tekst/_par012199401_01/_par012199401_01_0070.php